Parite Nedir? Parite Hesaplama Nasıl Yapılır?

Parite nedir? Parite hesaplama nasıl yapılır? Çeşitleri nelerdir? Forex piyasalarında en çok kullanılan yatırım araçlarından olan bu kavram hakkında en çok sorulan parite ne demek sorusunu cevaplandırmaya çalışacağım.

Parite veya döviz çiftleri olarak adlandırılan bu kavramı günlük hayatta sıkça duyarız. Dolar euro parite hesaplama işlemi nasıl yapılır sorusu yatırımcılar tarafından sıkça sorulmakta. Bunun gibi parite çeşitleri arasında dönüşümlerin nasıl yapıldığını örnekler vererek anlatacağım.

Parite Nedir?

Kısa tanım olarak; bir ülke para biriminin diğer bir ülke para birimine karşı değerine parite denilmektedir. Döviz çiftleri olarak da kullanılan bu kavrama örnek verecek olursak; EUR/USD, USD/TRY, EUR/TRY, USD/JPY, GBP/USD gibi.

Görüldüğü üzere pariteler gösterilirken kısaltmalar kullanılır ve iki para biriminden oluşur. Döviz çifti denilmesinin sebebi de budur. Kullanılan kısaltmalar uluslararası kodlardır ve her yerde bu şekilde geçmektedir.

Örnek olarak verdiklerim arasında Euro Dolar paritesi forex piyasasında açık ara en çok işlem gören döviz çiftidir. Günlük işlem hacmi çok yüksek olduğundan yatırımcılar arasında en popüler parite olma özelliğini taşımaktadır.

Döviz çiftleri okunurken önce ilk yazan para birimi okunur ve baz döviz olarak adlandırılır. İkincisi ise karşıt dövizdir. EUR/USD şeklinde yazıldığından Euro baz döviz, Dolar da karşıt dövizdir. USD/TRY paritesinde ise baz döviz Dolar, karşıt döviz Türk Lirasıdır.

Aşağıdaki görselde USD/TRY paritesi yer almakta. Burada yer alan kısaltma kodları ve değerlerin ne anlama geldiğine bakalım:

parite hesaplama

Yukarıdaki görselde de görüldüğü üzere paritelerde alış ve satış fiyatları vardır. Alış ve satış fiyatı birbirinden farklıdır. Arada oluşan farka spread adı verilmektedir ve pip ile ölçülür. Yukarıdaki örnekte de alış ile satış fiyatı arasında 32 pips spread bulunmaktadır.

Parite Çeşitleri Nelerdir?

Forex piyasası dünyanın en büyük ve likit marketi olma özelliğine sahiptir ve günde milyonlarca dolarlık işlem hacmine sahiptir. Bu piyasada yer alan para birimleri de kendi aralarında sınıflara ayrılmaktadır.

Para birimleri major, minör ve egzotik olarak 3 farklı sınıfa ayrılmaktadır. Tahmin edileceği üzere en çok işlem gören ve büyük ekonomilere sahip devletlerin kullandığı para birimleri major sınıfındadır. Bu para birimleri arasında ABD Doları (USD), Euro (EUR), Japon Yeni (JPY), İngiliz Sterlini (GBP), Avustralya Doları (AUD), Kanada Doları (CAD) ve İsviçre frangı (CHF) yer alır.

Pariteler de aynı şekilde sınıflara ayrılmıştır. İki majör para biriminden oluşan pariteye majör parite denilmektedir. Major pariteler ile yapılan işlemler tüm işlemlerin yaklaşık %85’ini oluşturmaktadır. Yüksek hacimli olduklarından en düşük spreadler genellikle bu paritelerde olur. Bazı majör pariteler:

  • EUR/USD Euro / ABD Doları
  • USD/JPY ABD Doları / Japon Yeni
  • GBP/USD İngiliz Sterlini / ABD Doları
  • USD/CHF ABD Doları / İsviçre Frangı
  • USD/CAD ABD Doları / Kanada Doları
  • AUD/USD Avustralya Doları / ABD Doları

Bunların yan sıra minör ve egzotik pariteler bulunmaktadır. Minör pariteler bir majör para birimi ile bir minör para biriminden oluşur. Genellikle Euro, Japon Yeni ve İngiliz Sterlini minör paritelerde bulunur.

Egzotik pariteler ise daha çok yerel yatırımcılar tarafından kullanılır. Kendi ülke para birimi olduğu için tercih edilir. Brezilya Reali, Türk Lirası, Rus Rublesi gibi gelişmekte olan ülkelerin para birimlerinden oluşabilir. Örneğin USD/TRY, EUR/TRY, GBP/TRY egzotik paritelerdir. Majör ve minör döviz çiftleri kadar yüksek işlem hacmine sahip olmadıklarından spreadler de onlara kıyasla yüksek olabilmektedir.

Yüksek hacimli majör pariteler kolay alış ve satış imkanı verdiğinden yatırımcılar tarafından tercih sebebi olmaktadır. Bu da slipaj oluşma ihtimalini düşürmektedir. Yüksek hacimli döviz çiftlerinde, yatırımcılar büyük pozisyon büyüklükleriyle piyasada kolayca işlem yapabilmektedir.

Parite Hesaplama İşlemi Nasıl Yapılır?

Yatırımcılar genellikle parite hesaplama makinesi kullanarak bu işlemi yapmak isteseler de kendileri de kolaylıkla bu hesabı yapabilir. Basit bir pay payda işlemi ile parite hesaplaması yapmak mümkündür.

Parite nasıl hesaplanır sorusuna cevap verirken bu işlem için Dolar Euro parite hesaplama örneğini ele alalım.

Diyelim ki Euro Dolar paritesi 1,1010 seviyesinde bu durumda 1 Euro ile 1,1010 Dolar alınabilir sonucu çıkmaktadır. Bu işlem Dolar TL paritesinde de aynı şekildedir. Dolar 5,74 TL derken aslında 1 Dolar ile kaç TL alınabileceği anlaşılmaktadır.

Bir kaç işlem örneği vererek forexte parite işlemleri nasıl yapılır ayrıntılı ele alalım.

Euro Dolar parite hesaplama için örnek verecek olursak: EUR/USD 1,1010 iken 10.000 Euro ile alış işlemi yaptığımızda parite 1,1050 ye geldiğinde ne kadar kar elde ederiz?

1,1050-1,1010=0,0040 dolar x 10.000 = 40 Dolar kar etmiş oluruz. Bu durumda baz döviz olan Euro ile yatırım yapmış olduk ve karşıt döviz olan Dolar ile kar/zarar hesabı yaptık. Başlangıçta 10.010 Dolar değerinde iken artış olduğu için 10.050 Dolar değerine ulaşmış oldu.

Forex piyasasının en önemli özelliklerinden biri olan kaldıraç sayesinde düşük bir artış dahi olsa kar oranını artırmak mümkündür. Bu örnekte 40 dolar olan kar, 100 kaldıraç kullanıldığında 4.000 Dolar seviyesinde olacaktır.

Pariteleri Etkileyen Faktörler Nelerdir?

Döviz çiftlerinin değerlerini etkileyen temel etkenler, merkez bankalarının gecelik faiz oranlarındaki, ekonomik verilerdeki ve politikalardaki değişimlerdir.

Faiz oranları – Merkez bankaları, parasal ve finansal anlamda istikrarı sağlama görevindedir. Bunu faiz oranlarını etkileyerek yaparlar. Bir merkez bankası gecelik faiz oranını artırdığında, bu para biriminin artan talebine neden olur çünkü yatırımcılar faiz gelirinin yüksek olduğu para birimini tercih eder.

Ekonomik veriler – Yatırımcılara bir ülke ekonomisinin performansına bir bakış açısı sağlayan raporlardır. Döviz kurlarını etkileyen önemli ekonomik veriler arasında TÜFE (enflasyon) verisi, Tarım dışı istihdam (istihdam verileri), gayri safi yurtiçi hasıla (GSYH), perakende satışlar, satın alma yöneticileri endeksi (PMI) ve diğer veriler sayılabilir.

Politik gelişmeler – Ticaret savaşları seçimler, gündemi sarsan haberler, büyük çaplı politika değişiklikleri forex piyasasına doğrudan etki eder. Hükumetlerin para birimi üzerinde göreceli değer artırma veya değer düşürme yetkileri bulunmaktadır. Bunlara revalüasyon ve devalüasyon denilmektedir.

Volatilite – Yatırımcılar volatilitesi yani değişkenliği yüksek olan pariteler üzerinde daha küçük hacimli işlemler yaparken, daha az volatil olan paritelerde daha yüksek hacimli işlemler yapabilmektedirler. Faiz oranlarındaki ani değişimler, ekonomik görünüme ciddi değişiklikler veya siyasi istikrarsızlık nedeniyle volatilite herhangi bir zamanda döviz çiftlerinden herhangi birini etkileyebilir.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here