Ölçek Ekonomisi Nedir?

Ölçek ekonomisi nedir? Ölçek ekonomisi, bir yerde üretim artarken maliyetin düşmesi olarak tanımlanabilir. Üretimdeki artış maliyeti düşürmektedir. Bu ekonomi türü sayesinde karşılıklı fayda sağlanabilecek şekilde ticaret yapılabilmekte.

Ölçek ekonomisinde şirket, fabrika ya da işçi anlamında büyürken maliyetlerin düşmesi durumu vardır. Ayrıca ölçek ekonomileri, büyük ekonomilerin daha üstün olduğu mantığını taşır. Bunun sebebi, bir işletme ne kadar çok üretimi artırırsa, maliyetin o kadar düşecek olmasıdır. Üretim için kapasiteyi büyütmek ve etkin şekilde kullanmak, birim başına düşen maliyeti düşürecektir.

Örneklendirecek olursak; Bir firmadan iş eldiveni almak istiyorsunuz,

1000 adet eldiven 1000 TL yani 1 eldiven 1 TL’ye geliyor,

5000 adet eldiven 3750 TL yani 1 eldiven 0,75 TL’ye geliyor,

10.000 adet eldiven 5000 TL yani 1 eldiven 0,50 TL’ye geliyor.

Piyasadaki talebin önemli kısmını karşılaması beklenen firmalarda ölçek ekonomisi ortaya çıkmaktadır.

Ölçek ekonomisinde çıktıları yükselterek, maliyetleri azaltma hedefi var. Üretimde tüm girdilerin artırıldığı varsayılırsa, çıktıların oranına göre 3 farklı durum karşımıza çıkar.

ölçek ekonomisi nedir

  1. Ölçeğe Göre Sabit Getiri( Sabit Ölçek Getirisi): Üretim faktörlerinin arttığı oranla, üretim miktarının arttığı oran aynı ise sabit getiri söz konusudur. Yani girdiler, çıktılarla aynı oranda artıyorsa sabit getiri vardır.
  2. Ölçeğe Göre Artan Getiri(Pozitif Ölçek Ekonomisi): Üretim miktarının oranındaki artış, üretim faktörlerindeki artış oranından daha büyükse, ölçeğe göre artan getiri söz konusudur. Yani çıktılardaki artış, girdilerden fazlaysa pozitiftir. Burada maliyetler azalır. İşçilerde ve yönetenlerde uzmanlaşma vardır.
  3. Ölçeğe Göre Azalan Getiri(Negatif Ölçek Ekonomisi): Üretim miktarının oranındaki artış, üretim faktörlerindeki artış oranından daha küçükse, ölçeğe göre azalan getiri söz konusudur. Yani girdilerdeki artış, çıktılardan daha büyükse negatiftir. Burada verim düşmektedir ve maliyetler artmaktadır. Kar da azalmaktadır.

Ölçek ekonomileri maliyet avantajı sağlasa da bu avantajları sürekli devam etmez. Bir süre sonra maliyetler artabilir. Bu durumda olumsuz ölçek ekonomisi oluşur.

Ölçek Ekonomisi Türleri

Ölçek ekonomileri, dışsal ve içsel olmak üzere 2 farklı türdedir.

Dışsal Ölçek Ekonomisi

Firmanın ya da fabrikanın yer aldığı endüstride meydana gelen bir gelişmeyle beraber maliyetler yükseliyor ya da düşüyorsa, buna dışsal ölçek ekonomisi denir. Teknolojik gelişmelerin olması, yer aldığı endüstriye olan talebin artması gibi durumlar mevcuttur.

İçsel Ölçek Ekonomisi

Bir firmanın ya da fabrikanın kendi üretim faktörlerine göre maliyetler yükseliyor ya da düşüyorsa buna içsel ölçek ekonomisi denir. Burada işçilerin uzmanlaşması, yöneticilerin uzmanlaşması, sermayenin verimli şekilde kullanılması gibi durumlar mevcuttur.

Kapsam Ekonomisi

Kapsam ekonomisi nedir? Kapsam ekonomisi, bir firmanın bir alandaki gücünü başka alanlarda kullanarak maliyetlerini azaltmayı amaçladığı ekonomidir. Yani ürettiği malın dışında farklı ürünler üreterek maliyeti düşürür. Burada stratejik hamleler yaparak, avantajlardan yararlanma söz konusudur. Maliyetin düşmesi için iki farklı ürün aynı tesiste üretilebilir.

Maliyetin en aza indirilmesi üzerindeki en önemli etken teknolojik gelişmelerdir. Gelişmiş teknolojik araçlar sayesinde, bir fabrika birden çok ürün üretebilir hale gelebilir. Kapsam ekonomisi bir firmanın farklı sektörlerde başarılı olmasını sağlar. Bundaki başlıca neden düşük maliyettir.

Doğal tekellerde kapsam ekonomisi ve ölçek ekonomisi beraber görülebilmekte. Bu tekellerde maliyet giderek düşmektedir. Üretim artarsa maliyet de o denli düşer. Her iki ekonominin de temel amacı maliyeti düşürmektir. Stratejik olarak güçlü olmak, ölçek veya kapsam ekonomisini kullanmaktan geçer. İki ekonomi türü de maliyetleri düşürdüğü için firmalara rekabet avantajı sağlar.

Ölçek ekonomisi ve kapsam ekonomisi karşılaştırıldığında şu önemli fark karşımıza çıkar; ölçek ekonomisi mal tedarikini ön plana alırken, kapsam ekonomisi talebi önplana alır.

Ölçek Ekonomisi Nedir?

Ölçek ekonomisi, bir fabrika ya da kurumda üretim arttıkça ürünün maliyetinin düşmesidir.

Ölçek Ekonomisi Türleri Nelerdir?

Ölçek ekonomisi, içsel ve dışsal ölçek ekonomisi olmak üzere ikiye ayrılır. İçsel ölçek ekonomisi, fabrikanın kendi üretim faktörlerine göre maliyetin artıp azalmasıdır. Dışsal ölçek ekonomisi ise fabrikanın bulunduğu endüstrideki gelişmelere göre maliyetin artıp azalmasıdır.

Kapsam Ekonomisi Nedir?

Kapsam ekonomisi, bir firmanın bir alandaki gücünü başka alanlarda kullanarak maliyetlerini azaltmayı amaçladığı ekonomidir.  Detayları kapsam ekonomisi yazısından görebilirsiniz.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here